PV vừa có cuộc trao đổi với chuyên gia thủy văn Nguyễn Lan Châu, Phó Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng thủy văn trung ương về nguyên nhân mực nước sông Hồng sụt giảm và những việc cần làm để ""cứu"" nguồn nước.
- Thưa bà Lan Châu, được biết mực nước sông Hồng vừa qua liên tục giảm thấp kỷ lục, đoạn sông Hồng qua Hà Nội mới đây đo mực nước chỉ có 10cm, bà có thể cho biết nguyên nhân của sự "sụt giảm" mực nước này?
Đúng là mực nước sông Hồng thấp hơn lịch sử rất nhiều, chưa từng có. Tính từ tháng 8/2009 đến tháng 2/2010, tại nhiều trạm đo mực nước sông liên tục thấp hơn "min" (chỉ số thấp nhất) lịch sử cùng kỳ, chỉ riêng tháng 2 vừa qua, tại Tuyên Quang là 1.503cm (trong khi min lịch sử thấp nhất là 1522cm); tại Vụ Quang là 498cm (min lịch sử là 848cm); tại Hà Nội là 10cm (min lịch sử là 80cm)...
![]() |
| Sông Hồng đang ngày càng khô cạn (Ảnh: VNE) |
Lưu lượng thấp nhất ngay tại thượng nguồn sông Hồng năm 2009-2010 cũng thấp hơn lịch sử, ví dụ tại Lai Châu tháng 11/2009 là 23m3/s (cùng kỳ năm 2004 là 332m3/s); tại Lào Cai tháng 2/2010 là 70m3/s (min lịch sử là 112m3/s)...
Nguyên nhân là do nhiệt độ cao, mưa giảm, dòng chảy thượng nguồn về thấp nhất. Trong đó, mùa mưa ở Bắc Bộ kết thúc sớm, không hề có lũ do mưa nên không tạo dòng chảy. Mọi năm tháng 10 mới kết thúc mùa mưa nhưng mùa mưa vừa rồi kết thúc vào tháng 7 nên mùa khô kéo dài hơn.
- Tình trạng như vậy có thể đưa ra những cảnh báo gì, thưa bà?
Tình trạng này sẽ tiếp tục căng thẳng đến tháng 4/2010, lúc đó sẽ có mưa rào vài nơi, năm nay El Nino cũng tác động đến tận tháng 5 (hiện tượng dòng hải lưu ấm phá vỡ điều kiện bình thường của hệ thống đại dương - khí quyển ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương gây ảnh hưởng thời tiết quy mô toàn cầu - PV). Từ đó, thiếu nước sẽ căng hơn, phức tạp hơn.
Chưa bao giờ mình ở tình trạng thiếu nước như hiện nay. Theo quy luật thì tháng 4, tháng 5 hàng năm dòng chảy không thấp như tế này. Các năm sau tình trạng thiếu nước sẽ nhiều hơn vì nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng, không chỉ trong sản xuất mà cả đời sống và tiêu dùng.
Tình trạng khô hạn sẽ kéo dài đến đầu tháng 5 và như vậy thiếu nước, thiếu điện sẽ xảy ra đầu tháng 6. Người dân cần tiết kiệm nước để chủ động đối phó với mọi tình huống, tránh để xảy ra việc phải báo động thiếu nước quốc gia.
Mực nước sông Hồng chắc chắn sẽ còn thấp tiếp, nhất là sắp tới phục vụ đợt tưới dưỡng của vụ đông xuân (21-25/3 và 18-22/4) sẽ rất tốn nước.
- Liệu sông Hồng có... "cạn nhăn" không khi mưa thì ít, nước thượng nguồn về không đáng kể, nhiệt độ tăng, khô hạn kéo dài... Nếu sông Hồng khô cạn thì sẽ gây ảnh hưởng thế nào, thưa bà?
Nếu không có biện pháp thích ứng ngay đối với chống hạn cực đoan thì không chỉ sông Hồng mà các sông sẽ dẫn đến khô cạn và thành dòng sông chết. Các sông khác (Nhuệ, Đáy...) không có nước vào sẽ chỉ trữ nước thải, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Đừng để dòng sông Hồng chết! Sông Hồng mà cạn nhăn sẽ ảnh hưởng đến cả mọi nhu cầu của người dân vì dân mình sống ven sông là chính, mọi phồn vinh đều phụ thuộc vào nguồn nước của những dòng sông.
- Biện pháp thích ứng cụ thể bà vừa nói là gì, theo bà?
Hiện tượng này là hiện tượng lâu dài nên Nhà nước phải quan tâm có chiến lược lâu dài hơn đối với an ninh về nước. Cần tuyên truyền cho người dân, làm sao để mỗi người dân ý thức giọt nước là giọt vàng, nguồn nước không phải là vô hạn, cần tiết kiệm nước, tiết kiệm điện bởi hiện nay mình vẫn đang sử dụng lãng phí.
Về phía ngành khí tượng thủy văn, chúng tôi đã đề xuất có những trạm giám sát sử dụng nguồn nước của từng hộ dân bởi hiện nay chúng ta chưa có giám sát đối với việc sử dụng nước.
Chúng tôi cũng đề nghị phải có trạm quan trắc tự động để quan sát được mực nước cả ngày dao động thế nào - bởi hiện chúng ta toàn quan trắc thủ công, thỉnh thoảng mới đo mực nước. Cùng với đó cũng cần đầu tư những trạm quan trắc tự động sông xuyên biên giới vì nước ta có 65 sông phía Bắc, biên giới Lào và Cam pu chia cũng có hàng trăm con sông mà không có trạm quan trắc nào để theo dõi mực nước.
Về phân bổ nguồn nước, hiện mình phân bổ nguồn nước chưa tốt, ví như ở Trung Quốc họ phân bổ nước sông Hoàng Hà rất tốt, giữa mỗi tỉnh, huyện, xã đều có trạm quan trắc nước, khi các huyện, xã lấy nước đủ thì sẽ cắt luôn, không có chuyện lấy nước từ sông về dư thừa, lãng phí.
Các nước như Malaysia, Nhật Bản, Trung Quốc... đều xây đê chặn dòng chảy, không cho "một giọt nước ngọt" trôi ra biển; Hay họ cũng xây bể để trữ nước ngầm trong các TP...
Ngay như các nước ở châu Âu, cả ở Singgapore từ rất lâu rồi họ đã đưa nước thải vào nhà máy xử lý thành nước sạch, còn nuôi được cá...
Học hỏi những kinh nghiệm đó cũng góp phần tích cực bảo vệ, gìn giữ nguồn nước của chúng ta. Nước mình được thiên nhiên ưu đãi, nhiều sông, nhiều suối nhưng vẫn còn chậm trong việc bảo vệ, bảo đảm nguồn nước.
- Xin cảm ơn những thông tin từ bà!
Theo Kiều Minh

Vụ việc được phát hiện chiều 27/7, tại cây xăng của doanh nghiệp tư nhân Hoàng Xuân Lộc tại xóm 7, Cổ Nhuế, Từ Liêm (ngay ngã tư Cổ Nhuế - Phạm Văn Đồng). Cơ quan chức năng nhận định, đây là hành vi “trộm cắp” xăng lớn nhất từ trước tới nay. (Ảnh: Dân trí)
Đổ bộ vào Hải Phòng và Thái Bình tối 17/7, bão Conson không gây thiệt hại về người cho hai địa phương này nhưng lại làm 12 người mất tích các tỉnh Quảng Ngãi, Quảng Ninh và Thanh Hóa. (Ảnh: VNE)
Cơn mưa xối xả bất ngờ đổ ập xuống từ lúc 7h sáng và vẫn chưa dứt khiến cả thành phố chìm trong biển nước. Hàng trăm người đã không thể ra khỏi nhà để đến công sở do hàng loạt tuyến phố ngập nặng. (ảnh VNE)
Dù đã được đầu tư một lò xử lý rác thải y tế với công suất 5m3/ngày nhưng hiện tại quy trình xử lý rác thải của Bệnh viện Đa khoa Nam Đàn (Nghệ An) vẫn gây ô nhiễm kinh hoàng, khiến người dân sống xung quanh hết sức bức xúc. (Ảnh: Dân trí)
Giao thông ùn tắc, bụi tung mù mịt, cả đoạn đường Nguyễn Lương Bằng, Tây Sơn chẳng khác gì một “đại công trường” khiến người tham gia giao thông phải chịu đủ mọi “cực hình” trong nhiều ngày gần đây. (Ảnh: Dân trí)
Hơn hai tháng qua, tại nhiều xã vùng ven biển của huyện Triệu Phong (Quảng Trị) như Triệu Sơn, Triệu Lăng, Triệu Vân... đột nhiên muỗi xuất hiện dày đặc khiến hàng ngàn hộ dân lo lắng. Nơi được cho là muỗi bùng phát mạnh nhất là xã Triệu Lăng. (Ảnh: Tuổi trẻ)
Ở nhiều nơi người đi bộ vẫn loay hoay chưa biết thực hiện theo tinh thần của Nghị định 34 bằng cách nào khi mà hầm đường dành cho người đi bộ trị giá hàng chục tỉ đồng đang bị bỏ hoang, khóa kín... (Ảnh: VTC)
Vụ "xác chết không đầu"- Những nỗi đau còn mãi
Hành trình phá đường dây mua bán trẻ em lớn nhất VN
Giáo dục đại học: Tự huyễn hoặc, di hại nhiều năm
Hoảng hồn chất lạ trong sinh tố
Bệnh viện quá tải, điện lạnh cháy hàng
Dân báo mới biết ?!
Những cuộc thanh trừng đẫm máu của “chó lửa”
Họa từ "ninja đứng đường" rẻ bất ngờ, chiều hết cỡ
Những “bí kíp” để thi đỗ
Luận văn vay mượn: Bộc bạch của người trong cuộc